Alles over aardbevingen, op één plek.
Hoe ontstaan ze, waarom heeft Groningen er last van, wat moet je doen als de grond trilt, en hoe leg je dat uit aan een kind van acht? Aardbeving.org bundelt de wetenschap, de geschiedenis, een live kaart en lesmateriaal — gratis en zonder cookies die je volgen.
Nederland in cijfers
Begin hier
Niet zeker waar te beginnen? Drie korte routes voor de meeste bezoekers:
🔬 Hoe ontstaat een aardbeving? — de natuurkunde in vijf minuten, met tekeningen.
🏘️ Waarom beeft het in Groningen? — gaswinning, breuken, Huizinge, en wat er nu nog gebeurt.
🚸 Voor kinderen (8–12 jaar) — met platen, een quiz en knutselwerk voor in de klas.
Aardbevingen — live op de kaart
Recente bevingen van het USGS (wereldwijd) en het KNMI (Nederland). Klik op een stip voor details.
Onderwerpen
Veertig+ pagina's met dieptelagen — kies waar je in wilt duiken. Elke pagina staat op zichzelf, met bronnen erbij.
Wat is een aardbeving?
Platentektoniek, breuken, hoe trillingen ontstaan en zich voortplanten.
Schaal van Richter
Magnitude vs. intensiteit, en waarom 6,0 niet dubbel zo erg is als 3,0 — maar 1000× zo veel energie.
Seismische golven
P-golven, S-golven, oppervlaktegolven — wat ze zijn en hoe seismografen ze opvangen.
Platentektoniek
Zeven grote en tientallen kleinere platen, drie soorten grenzen, miljoenen jaren beweging.
NLGroningen & gaswinning
Geïnduceerde bevingen sinds 1986, Huizinge, het sluiten van het veld.
NLLimburg & Roerdalslenk
Nederlands enige tektonische bevingsgebied, met Roermond 1992 als referentie.
Tsunami's
Hoe een onderzeese beving uitgroeit tot een vloedgolf — en waarschuwingssystemen.
Vulkanen & bevingen
Vulkanische trillingen, ook op Saba en Sint-Eustatius in Caribisch Nederland.
Wat te doen?
Drop, Cover, Hold — en waarom de deurpost geen veilige plek is.
NLSchade aan je huis
Bij het IMG melden, wat je kunt verwachten, en hoe het proces loopt.
KidsVoor kinderen
Uitleg voor 8–12, kleurplaten, een quiz en proefjes voor thuis.
SchoolLesmateriaal
Lesbrieven voor groep 6–8 en de onderbouw, met werkbladen om te printen.
Hoe ontstaat een aardbeving?
De buitenste schil van de aarde — de lithosfeer — is gebroken in een soort puzzel van platen. Die platen bewegen, heel langzaam, met een paar centimeter per jaar. Op de plekken waar ze elkaar raken, schuren ze langs elkaar of duwen ze tegen elkaar.
Op die contactvlakken (breuken) bouwt zich spanning op. Net als wanneer je een tak buigt: lang gebeurt er niets, en dan — knak. Bij een aardbeving wijkt het gesteente plots langs een breuk. De energie die jarenlang werd opgespaard, komt vrij in een paar seconden als seismische golven.
In Nederland werkt het soms anders: bij Groningen leidde decennia gaswinning tot inklinking van een diepe zandsteenlaag, wat dezelfde spanningsontlading aan bestaande breuken veroorzaakte. Dat noemen we geïnduceerde aardbevingen — door menselijk handelen, maar fysisch identiek.
Belangrijke Nederlandse bevingen
Een tijdlijn van de bevingen die ons land vormden — wetenschappelijk, politiek en menselijk. Klik door voor de volledige verhalen.
Eerste geïnduceerde beving — Assen (M 2,8)
De eerste aardbeving in Noord-Nederland die wordt toegeschreven aan gaswinning. Tot dan toe ging het KNMI ervan uit dat de gaswinning veilig was.
Roermond — M 5,8 (zwaarste natuurlijke beving)
Langs de Peelrandbreuk in Limburg. De zwaarste tektonische aardbeving in Nederland sinds metingen. Schade tot in Duitsland en België. Volledig verhaal →
Westeremden — M 3,5
Een van de zwaarste Groningse bevingen tot dan toe. Markeert het moment waarop schade aan woningen serieus wordt erkend.
Huizinge — M 3,6 (zwaarste Groningse beving)
Het kantelpunt. Schade in een groot gebied rond Loppersum. Onderzoeksraad voor Veiligheid concludeert in 2015 dat veiligheid jarenlang ondergeschikt was aan winning. Volledig verhaal →
Zeerijp — M 3,4
Versnelt het politieke besluit om de gaswinning af te bouwen. Productieplafond wordt jaarlijks verlaagd.
Groningenveld definitief gesloten
Na 61 jaar productie. Maar: de opgebouwde spanning blijft jaren ontladen — zoals onderzoekers en de KNMI hebben voorspeld.
Zeerijp — M 3,4 (opnieuw)
Op drie na zwaarste beving ooit in Groningen, ná sluiting van het veld. Bewijst dat het seismisch risico nog jaren reëel blijft.
De aarde van binnen — zonder ingewikkelde woorden.
Stel je voor dat de aarde een hardgekookt ei is. Het schaaltje is de aardkorst — heel dun, maar gebroken in stukken. Onder het schaaltje is het zacht en heet, en die stukjes drijven daarop. Wanneer ze elkaar duwen, gaat het ergens kraken.
Op de pagina voor kinderen leggen we het uit met tekeningen die je kunt printen, een quiz, en eenvoudige proefjes — bijvoorbeeld een schuddoosje van een schoenendoos en gummibandjes om te laten zien hoe trillingen werken.
Wat te doen bij een aardbeving?
De internationale standaardadvies — gebruikt door FEMA, het Rode Kruis en de Nederlandse veiligheidsregio's. Onthoud: Drop, Cover, Hold.
Drop (zak je)
Laat je direct op je handen en knieën zakken. Zo voorkom je dat de beving je omver gooit. Vanuit deze positie kun je beschermd kruipen.
Cover (zoek dekking)
Kruip onder een stevige tafel of bureau. Bescherm je hoofd en nek met je armen. Geen tafel? Tegen een binnenmuur, weg van ramen, kasten en hangende lampen.
Hold (houd vast)
Houd de poot van de tafel vast en beweeg mee als die schuift. Blijf tot de trillingen volledig stoppen — meestal binnen een minuut.
Wel doen
- Blijf binnen als je binnen bent — de meeste verwondingen ontstaan bij naar buiten rennen.
- Ben je buiten? Loop weg van gebouwen, lantaarnpalen en bomen. Ga in een open ruimte zitten.
- Rij je auto? Stop op een veilige plek (niet onder een viaduct), blijf in de auto, handrem aan.
- Houd na de beving rekening met naschokken — die kunnen uren of dagen later komen.
- Controleer huisgenoten en buren, vooral ouderen en mensen die slecht ter been zijn.
Niet doen
- Niet onder een deurpost gaan staan — die mythe is achterhaald, deuren bieden geen extra bescherming in moderne woningen.
- Niet de lift gebruiken, ook niet na de beving — gebruik de trap.
- Niet naar buiten rennen tijdens de trillingen — vallend puin en glas is het gevaar.
- Niet bellen tenzij er echt nood is — netwerken raken verzadigd.
- Geen open vuur, kaarsen of lucifers — gasleidingen kunnen lekken.
Lees de volledige veiligheidsgids — inclusief noodpakket, kinderen, dieren →
Veelgestelde vragen
Komen er aardbevingen voor in Nederland?
Ja, in twee gebieden. Limburg heeft natuurlijke (tektonische) bevingen langs de Roerdalslenk — de zwaarste was Roermond 1992 (M 5,8). Noord-Nederland, vooral Groningen, heeft geïnduceerde bevingen door gaswinning. Sinds de eerste in 1986 zijn er ruim duizend geregistreerd, met Huizinge 2012 (M 3,6) als zwaarste.
Wat was de zwaarste aardbeving in Nederland?
De zwaarste natuurlijke beving was Roermond op 13 april 1992 met magnitude 5,8 op de schaal van Richter. De zwaarste geïnduceerde beving was Huizinge op 16 augustus 2012 met M 3,6. Belangrijk verschil: een 5,8 ontlaadt ongeveer 1000× meer energie dan een 3,8, maar Groningse bevingen vinden veel ondieper plaats (3 km vs. 17 km), waardoor schade aan het oppervlak relatief groot kan zijn.
Wat moet ik doen tijdens een aardbeving?
Drop, Cover, Hold: laat je zakken, zoek dekking onder een stevige tafel, en houd vast tot de trillingen stoppen. Blijf binnen. Het advies om in een deurpost te gaan staan is achterhaald — moderne deuren bieden geen extra bescherming. Naar buiten rennen tijdens de beving is gevaarlijk vanwege vallend puin.
Hoe ontstaat een aardbeving?
De aardkorst bestaat uit tektonische platen die langzaam bewegen. Waar platen langs elkaar schuiven, botsen of uit elkaar gaan, bouwt zich spanning op langs breuken. Wanneer die spanning de wrijving overschrijdt, schuift het gesteente plotseling — die ontlading is een aardbeving. De energie verplaatst zich als seismische golven door en over het aardoppervlak.
Stopt de gaswinning de aardbevingen in Groningen?
Niet direct. Het Groningenveld is in april 2024 definitief gesloten, maar de spanning die in tientallen jaren werd opgebouwd, ontlaadt zich nog steeds. Dat bleek in november 2025 met de M 3,4-beving bij Zeerijp — een van de tien zwaarste ooit in Groningen, ná sluiting. Het KNMI verwacht dat het risico op zware bevingen nog jaren reëel blijft, ook al neemt het aantal lichtere bevingen geleidelijk af.
Wat is het verschil tussen magnitude en intensiteit?
Magnitude (schaal van Richter, of de modernere momentmagnitude Mw) meet de hoeveelheid energie die bij de bron vrijkomt — één getal per beving. Intensiteit (EMS-schaal, I tot XII) meet wat mensen op een specifieke plek voelen en zien — het verschilt dus per locatie. Een M 3,6 op 3 km diepte voelt zwaarder dan een M 4,5 op 30 km diepte.
Hoe meten ze aardbevingen?
Met seismometers: instrumenten die kleine trillingen registreren. Het KNMI heeft een netwerk van ruim 70 meetstations in Nederland, waarvan veel in Groningen, inclusief boorgatseismometers tot 200 meter diep. Door de aankomsttijden bij verschillende stations te vergelijken (zoals GPS-triangulatie), bepaalt men plaats en diepte. De grootte van de uitslag bepaalt de magnitude.
Kan ik een aardbeving voorspellen?
Een specifieke beving voorspellen — met datum, tijd en plaats — kan niemand, ook geen instituut ter wereld. Wat wel kan: een kansinschatting. Het KNMI berekent voor Groningen jaarlijks de kans op een beving boven een bepaalde magnitude. Voor wereldwijde tektonische bevingen werkt USGS met seismische hazard maps. Wat tijdens een beving wél kan: een paar seconden voorwaarschuwing via Earthquake Early Warning (EEW) — die bestaat al in Japan en Mexico.
Alle onderwerpen
De volledige inhoudsopgave van Aardbeving.org — meer dan 40 pagina's, allemaal in begrijpelijke taal en met bronnen.