Lesmateriaal over aardbevingen

Dit lesmateriaal is gratis te gebruiken en gemaakt voor leerkrachten in het primair onderwijs (groep 5 tot en met 8) en docenten in de onderbouw van het voortgezet onderwijs (klas 1 tot en met 3). De inhoud sluit aan op de SLO-kerndoelen voor Natuur & Techniek en Aardrijkskunde, zodat een les over aardbevingen aantoonbaar past binnen het bestaande curriculum. Je hoeft niets aan te schaffen: lees de lesbrief, print de werkbladen en je kunt aan de slag.

De verhalen achter de bevingen zijn dichtbij. Groningen kent al sinds 1986 aardbevingen door gaswinning, en Limburg heeft natuurlijke bevingen langs de Roerdalslenk. Daardoor heeft het onderwerp voor Nederlandse leerlingen een herkenbare, actuele lading. Wie eerst zelf de stof wil opfrissen, vindt op de pagina wat is een aardbeving een beknopte achtergrond met schema's.

Snel naar het juiste niveau

Spring direct naar de lesbrief die bij jouw groep of klas hoort. Elke lesbrief is op zichzelf bruikbaar, maar samen vormen ze één opbouwende leerlijn.

• Lesbrief groep 5-6 — eerste kennismaking: wat trilt er en waarom, met een concrete demonstratie in de klas.
• Lesbrief groep 7-8 — platen, breuken en de Groningse situatie, met een eigen onderzoekje.
• Lesbrief onderbouw vo — magnitude, seismische golven en de maatschappelijke gevolgen van gaswinning.
• Werkbladen (PDF) — losse opdrachten en toetsvragen om te printen, per niveau geordend.

Alle lesbrieven en werkbladen

Het complete aanbod in een overzicht. Klik op een kaart voor de volledige lesbrief met lesopbouw en materiaallijst.

Eén doorlopende leerlijn

De drie lesbrieven zijn zo geschreven dat ze op elkaar voortbouwen. In groep 5-6 staat het waarnemen centraal: leerlingen ervaren wat trillen is en koppelen dat aan het idee dat de grond kan bewegen. Abstractie is hier nog beperkt; een schuddend bakje zand of een rij dominostenen doet het werk. In groep 7-8 komt het waarom erbij. Leerlingen maken kennis met de aardkorst als een puzzel van bewegende platen en met het begrip breuk, en ze koppelen dat aan de bevingen in Groningen en Limburg. In de onderbouw vo verschuift de nadruk naar meten en duiden: hoe registreert het KNMI een beving, wat zegt een magnitude, en welke afwegingen spelen er rond gaswinning en schadeherstel.

Door die opbouw kan een leerling die in groep 6 voor het eerst over aardbevingen hoorde, in de brugklas dezelfde verschijnselen op een dieper niveau begrijpen. Wil je de stof eerst in kindertaal aan leerlingen aanbieden, dan biedt de pagina uitleg voor kinderen een toegankelijke ingang die je klassikaal kunt projecteren of als zelfstandige leesopdracht kunt inzetten.

Aansluiting op de SLO-kerndoelen

Het materiaal raakt twee leergebieden. De onderstaande tabel laat zien hoe de niveaus zich verhouden tot de kerndoelen en welke kerndoelgebieden ze bedienen.

Lesbrieven afgezet tegen niveau, tijdsduur en SLO-kerndoelgebied

Lesbrief	Niveau	Tijdsindicatie	SLO-kerndoelgebied
Groep 5-6	Po, midbouw	±45 min	Natuur & Techniek
Groep 7-8	Po, bovenbouw	±60 min	Natuur & Techniek, Aardrijkskunde
Onderbouw vo	Vo, klas 1-3	2 lesuren	Aardrijkskunde, Mens & Natuur

Voor wie?

Het lesmateriaal is geschreven met twee gebruikers voor ogen, zodat je snel weet wat bij jouw situatie past.

Leerkracht primair onderwijs

Voor groep 5 tot en met 8 zijn de lesbrieven kort en concreet. Ze gaan uit van wat in een gewoon klaslokaal voorhanden is en bevatten een demonstratie waarvoor je geen voorbereiding nodig hebt buiten alledaagse materialen. De differentiatiesuggesties helpen om snelle leerlingen extra uitdaging te geven en om leerlingen die meer steun nodig hebben mee te nemen. De bijbehorende werkbladen sluiten aan op de verwerkingsfase van de les.

Docent voortgezet onderwijs

Voor de onderbouw vo is de lesbrief opgezet rond twee lesuren en legt hij meer nadruk op redeneren met data en op de maatschappelijke kant. Leerlingen werken met een echte magnitudeschaal en bespreken de afweging tussen energievoorziening en veiligheid die in Groningen speelde. De les is geschikt voor aardrijkskunde, maar ook bruikbaar bij mens & natuur of een vakoverstijgend project.