Wat te doen na een aardbeving

Het helpt om de tijd na een beving in drie fasen te verdelen: de eerste 60 seconden direct na het stoppen van de trillingen, het eerste uur, en de eerste dag. Elke fase heeft een eigen doel. Eerst je eigen veiligheid en die van de mensen om je heen, daarna je woning en de nutsvoorzieningen, en pas daarna de administratie van eventuele schade.

Reken vanaf het eerste moment op naschokken. Een lichtere naschok kan een gebouw dat al beschadigd is alsnog laten instorten. Blijf daarom weg van zwaar beschadigde constructies. Wat je tijdens de trillingen zelf moet doen, lees je op de pagina over veiligheid bij aardbevingen.

De eerste 60 seconden

Het eerste wat telt is rust en overzicht. Sta niet meteen op en ren niet naar buiten. Juist in de seconden na een beving vallen nog losse stukken plafond, glas of meubilair. Blijf even laag, bescherm je hoofd en nek met je armen, en luister of het echt stil is.

Sta daarna langzaam op en kijk waar je loopt. Doe stevige schoenen aan als je die binnen handbereik hebt; gebroken glas is een van de meest voorkomende verwondingen na een beving. Heb je kleine kinderen of huisdieren bij je, houd ze dan dicht bij je. Een rustige stem en uitleg helpen meer dan haast.

Het eerste uur

In het eerste uur ligt de nadruk op mensen en op de gevaren die je niet altijd ziet. Begin met de mensen om je heen, ga daarna langs de nutsvoorzieningen, en houd steeds rekening met naschokken.

Controleer mensen

Kijk eerst of iedereen in huis ongedeerd is. Geef bij verwondingen eerste hulp en verplaats een ernstig gewonde alleen als er direct gevaar dreigt, bijvoorbeeld door instortingsgevaar. Controleer daarna buren, vooral ouderen en mensen die slecht ter been zijn. In een straat waar iedereen even bij elkaar kijkt, valt zelden iemand buiten de boot.

Gas, water en elektra

Ruik je gas of hoor je een sissend geluid, ga er dan van uit dat er een lek is. Sluit de hoofdgaskraan af, open ramen en deuren, en gebruik geen open vuur, lucifers of lichtschakelaars: een vonk kan ontbranding veroorzaken. Inspecteer je woning op gaslucht en beschadigde leidingen voordat je apparaten weer aanzet. Zie je beschadigde bedrading of natte stopcontacten, schakel dan de hoofdschakelaar uit. Bij een vermoeden van een waterlek sluit je de hoofdwaterkraan af.

Bel alleen bij echte nood

Bel 112 alleen bij levensgevaar, brand of zware verwondingen. Telefoonnetwerken raken na een beving snel overbelast, en elke onnodige oproep houdt een lijn bezet die iemand anders nodig kan hebben. Een sms of bericht via een app komt vaak nog door als bellen niet lukt. Spreek met familie buiten de regio een vast contactpunt af, zodat niet iedereen elkaar tegelijk probeert te bereiken.

De eerste dag

Als de eerste schrik voorbij is en de directe gevaren onder controle zijn, verschuift de aandacht naar je woning en de gevolgen op langere termijn.

Inspecteer de woning op schade

Loop je huis rustig na, het liefst bij daglicht. Let op scheuren in dragende muren, scheefstaande deurkozijnen, gevallen schoorstenen en losgeraakte dakpannen. Haarscheurtjes in stucwerk zijn vervelend maar zelden gevaarlijk; brede, doorlopende scheuren in dragende delen zijn dat wel. Twijfel je of het huis veilig is, blijf er dan niet in en laat een deskundige het beoordelen. Een goed gevuld noodpakket met zaklamp, water en powerbank maakt zo'n eerste dag overzichtelijker.

Documenteer en meld de schade

Maak voordat je iets opruimt foto's van alle schade, van dichtbij en op afstand, zodat de omvang en de plek goed te zien zijn. Noteer datum en tijd. In Groningen kun je schade door bevingen melden bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG). Hoe die melding precies werkt en wat je kunt verwachten, staat op de pagina over schade melden. Bewaar ook bonnen van noodreparaties; die kunnen later van pas komen.

Nazorg

Een beving hakt er ook emotioneel in, zeker bij kinderen of als het niet de eerste keer is. Slecht slapen, schrikachtigheid of onrust zijn in de dagen erna normaal. Praat erover, houd vaste routines aan en zoek contact met huisarts of gemeente als klachten aanhouden.

Prose-checklist per fase

Wanneer hulp bellen

Bel 112 als er sprake is van levensgevaar, brand, een gaslek dat je niet zelf veilig kunt afsluiten, of iemand die ernstig gewond is. Voor een gaslek zonder direct levensgevaar bel je de storingsdienst van je netbeheerder. Houd het noodnummer vrij voor wie het echt nodig heeft: hoe minder onnodige oproepen, hoe sneller de hulpdiensten bij de mensen in nood zijn. Bij twijfel over de veiligheid van je woning schakel je een bouwkundige of, in Groningen, het meldpunt voor mijnbouwschade in.

Samenhang met schade melden

De eerste 24 uur en het meldproces lopen in elkaar over. Wat je in de eerste dag vastlegt aan foto's en notities, vormt de basis voor je melding. Een ordelijk dossier maakt de afhandeling sneller en duidelijker. In Groningen verloopt dat via het IMG; de stappen, termijnen en wat je kunt verwachten, beschrijven we apart bij schade melden.